Budżet domowy – wycena majątku

budżet domowy

Budżet domowy

 

W dzisiejszym artykule przedstawię rzecz bardzo istotną z punktu widzenia finansów osobistych – wycenę majątku netto. W prostych słowach nasz majątek netto to wszystko to co posiadamy minus nasze kredyty, zobowiązania, niezapłacone podatki, mandaty, kary itp. Każdy z Was może zrobić takie zestawienie i jednocześnie może się przekonać „ile jest wart” w sensie materialnym. Zapraszam do lektury.

aktywa pasywa

Bilans gospodarstwa domowego

Aktywa – aktywa jest to wszystkie składniki naszego majątku, takie które występują w formie rzeczowej jak np. samochód czy mieszkanie i który możemy zbyć za gotówkę (fachowo: upłynnić), ale też taki, który można wycenić tylko w ujęciu wartościowym tzn. środki pieniężne, papiery wartościowe, należności (należności to gotówka, którą spodziewamy się otrzymać w określonym czasie np. pożyczyliśmy znajomemu 100 zł na 10 dni).

Pasywa – są to źródła finansowania aktywów, czyli majątku. Wyrażone są one w formie wartościowej. Pasywa mówią nam o tym, skąd wzięły się pieniądze na finansowanie naszego aktywa (np. samochodu). Wyróżnia się dwa źródła finansowania: kapitały własne oraz kapitały obce (kredyty, pożyczki).

Bilans – jest to zestawienie w formie tabeli, składającej się z dwóch kolumn, gdzie po lewej stronie wyróżniamy wszystkie aktywa (majątek), natomiast po prawej pasywa (źródła finansowania majątku).

Przykład:
Pan Kowalski kupuje samochód osobowy dla całej rodziny. Nie ma jednak gotówki na jego zakup, więc postanowił zaciągnąć w banku kredyt gotówkowy.
Co w danym przykładzie Pan Kowalski zakwalifikuje do swoich aktywów, a co do pasywów?

Rozwiązanie:

bilans przyklad 

Oczywiście powyższy bilans jest bardzo uproszczony. Większość osób zapewne posiada więcej składników majątków i więcej źródeł finansowania. Warto jednak zrobić sobie takie zestawienie w prostym arkuszu kalkulacyjnym.

Na potrzeby naszych prywatnych finansów nie musi znać ustawy o rachunkowości, ale musimy pamiętać o jednej bardzo ważnej zasadzie dotyczącej naszego zestawienia bilansowego – suma aktywów musi być równa sumie pasywów. Po głębszym zastanowieniu wydaje się to całkiem logiczne, ponieważ każdy składnik naszego majątku musi mieć swoje źródło finansowania. Wyjątkiem są np. darowizny. Wtedy nawet jeśli nie zapłaciliśmy za dane aktywo, uznajemy że źródłem finansowania jest kapitał własny.

Istotną rzeczą w sporządzaniu bilansu jest też odpowiednie uporządkowanie jego składników. Przyjmuje się zasadę, że u samej góry bilansu po stronie aktywów ujmujemy majątek najmniej płynny, a więc taki, którego sprzedaż pochłania dużo czasu, formalności i dokonuje się jej rzadko np. nieruchomości. Pasywa szereguje się wg okresu ich wymagalności. Co to znaczy? Najbardziej stabilny jest i będzie kapitał własny. Swoją gotówką finansujemy zakup i jesteśmy pewni, że nikt nam tego majątku nie zabierze, kapitał własny nie ma okresu wymagalności. W drugiej kolejności ujmuje się długoterminowe kapitały obce (np. kredyty powyżej 12 miesięcy), a na samym końcu umieszczamy kapitały obce krótkoterminowe (do 12 miesięcy).

Wycena majątku netto

Majątek netto – generalnie przyjmuje się, że jest to wkład własny w nasze gospodarstwo, inaczej – jest to wartość majątku, który pozostanie w naszym gospodarstwie domowym po uregulowaniu wszystkich zobowiązań.
Do obliczenia wartości majątku netto posłużymy się poniższym wzorem:

A – P = M, gdzie:

A-majątek naszego gospodarstwa domowego (wszystkie nieruchomości i ruchomości wraz z gotówką)
P-wszystkie kredyty bankowe oraz pozostałe zobowiązania np. wobec znajomych czy rodziców
M-majątek netto, a więc wartość kapitału własnego zainwestowanego w nasze gospodarstwo domowe

Przykład:
Pan Jan Kowalski posiada następujący majątek:

  • dom o wartości 500 tys. zł,
  • działkę budowlaną o wartości 20 tys. zł,
  • samochód osobowy 25 zł,
  • komputer stacjonarny 3 tys. zł,
  • akcje KGHM o wartości 10 tys. zł,
  • akcje PGE o wartości 15 tys. zł,
  • środki pieniężne na rachunku w banku w wysokości 2 tys. zł.

Majątek Pana Kowalskiego jest jednak obciążony kredytami:

  • kredyt hipoteczny na dom, do spłaty pozostało 320 tys. zł,
  • kredyt na samochód, do spłaty pozostało 15 tys. zł,
  • karta kredytowa z limitem 10 tys. zł.

Ile wynosi majątek netto Pana Kowalskiego? Sporządź bilans.

Budowa zestawienia bilansowego

bilans obliczenia

Zaczynamy od podziału aktywów. Najmniej płynne wymieniamy w pierwszej kolejności, a więc będą to nieruchomości: dom oraz działka budowlana. Następnie ruchomości, tutaj wpisujemy: samochód osobowy i komputer stacjonarny, później papiery wartościowe (w naszym przykładzie są to tylko akcje): KGHM oraz PGE i na samym końcu gotówka, czyli najbardziej płynne aktywo (nie musimy go wymieniać na gotówkę).

Następnie przechodzimy na prawą stronę bilansu gdzie wymieniamy wszystkie znane źródła finansowania. W pierwszej kolejności wpisujemy nasz kapitał własny, a więc majątek netto – tej wartości na daną chwilę nie znamy, ale znając pozostałe będziemy w stanie ją obliczyć, pole zostawiamy puste. Dalej wyszczególniamy kredyty długoterminowe (powyżej 12 miesięcy), a więc kredyt hipoteczny na dom. Do krótkoterminowych zobowiązań zaliczamy kredyt samochodowy oraz kartę kredytową.

Na sam koniec musimy pamiętać o naszej złotej zasadzie – suma aktywów musi równać się sumie pasywów.

Znamy wartość wszystkich aktywów Pana Kowalskiego oraz wszystkich zobowiązań:

A = 500.000,00 zł + 20.000,00 zł + 25.000,00 zł + 3.000,00 zł + 10.000,00 zł + 15.000,00 zł + 2.000,00 zł = 575.000,00 zł

B = 320.000,00 zł + 15.000,00 zł + 10.000,00 zł = 345.000,00 zł

Podstawiamy wartości do wcześniejszego wzoru i otrzymujemy wartość kapitału własnego:

575.000,00 zł – 345.000,00 zł = 230.000,00 zł

Oznacza to, że majątek Pana Kowalskiego po uregulowaniu wszystkich zobowiązań wyniesie 230.000,00 zł. Jest to zarazem jego bilans otwarcia, a więc majątek netto na koniec ostatniego okresu obrachunkowego (w zależności czy taki bilans sporządza co roku, co pół roku, czy nawet co tydzień).

Zasady sporządzania bilansu

Poniżej kilka zasad, o których musimy pamiętać sporządzając nasze zestawienie aktywów i pasywów.

  • suma aktywów musi być równa sumie pasywów,
  • bilans sporządzamy na dany dzień np. na koniec roku, na koniec miesiąca, czy dnia,
  • wartości zawarte w bilansie to wartości rynkowe, a nie ceny zakupu,
  • bilans warto aktualizować w równych odstępach czasu,
  • jeżeli wartość danego aktywa spada, spada nasza wartość netto,
  • jeżeli zaciągamy nowe długi na bieżącą konsumpcję, spada nasza wartość netto.

Częstość sporządzania bilansu zależy tylko i wyłącznie od nas. Generalnie jeżeli w naszym majątku nie zachodzą częste zmiany (nie kupujemy/sprzedajemy aktywów o istotnej wartości jak np. dom czy samochód) to nie ma sensu sporządzać bilansu co miesiąc, czy nawet co kwartał. Osobiście zalecam wyceniać swój majątek na początek i koniec roku. Wycena majątku na koniec roku będzie jednocześnie wyceną początku kolejnego okresu. Dzięki zachowaniu cykliczności możemy porównać jak zmienił się nasz majątek przez ostatni rok, czy dług nie rósł szybciej niż kapitał własny, czy zmniejszył się nasz majątek netto, czy suma bilansowa się zmniejszyła itp. Interpretacji każdej z tych sytuacji nie będę przytaczać ze względu na obszerność.

Warto też dodać, że:

  • duży majątek nie oznacza dużej wartości netto,
  • wartość netto nie zależy tylko i wyłącznie od nas (ceny rynkowe),
  • wartość netto może być ujemna – więcej długów niż aktywów.

Na dzisiaj to wszystko. Jeżeli ktoś z Was miałby jakieś pytania co do treści artykułu lub chciałby abym coś szerzej wyjaśnił, proszę o informację w komentarzach lub poprzez formularz kontaktowy.

W kolejnym tygodniu postaram się umieścić artykuł na temat wpływów i wydatków.

Dodaj komentarz